IS EEN MARATHON ONDER DE 2 UUR ECHT ZO BIJZONDER?

Een historische dag voor de marathon. Op 26 april 2026 werd er voor de eerste keer bij een officiële marathon onder de 2 uur gelopen en dat door 2 atleten. Het record staat nu op 1.59.30 uur, mits het door de internationale atletiekbond erkend wordt.

Dat laatste moet je tegenwoordig maar afwachten. Zo werd een WR over de halve marathon niet erkend, omdat de atleet voordeel had van een auto die voor hem reed. Intussen is het record over de HM overigens wel verbeterd en erkend bij een andere wedstrijd. Maar als ik in Rotterdam beelden zie van 5 motoren die in V formatie voor de kopgroep rijden, mogen de regels best aangescherpt worden.

Een andere vraag? Kan zo’n tijd wel of had dat al veel eerder moeten gebeuren als je naar een normale evolutie in de sport kijkt. De officiële marathonafstand van 42195 meter bestaat sinds 1908 en sindsdien worden de wereldrecords bijgehouden. In 1935 liep er voor het eerst iemand ruim onder de 2.30 uur, namelijk 2.26.14 uur. Het duurde 18 jaar voor de kaap van 2.20 uur werd doorbroken. Jim Peters liep in 1953 een tijd van 2.18.34 uur. Weer 14 jaar later dook Derek Clayton met 2.09.37 uur onder de 2.10 uur.

En toen duurde het 58 jaar voordat de volgende 10 minutenkaap werd geslecht. Het record is dus in 81 jaar met bijna 20 % verbeterd. Natuurlijk weet ik wel dat het verbeteren van een tijd steeds moeilijker wordt, maar 58 jaar is in vergelijking met de vorige verbeteringen van een 10 minutengrens wel erg lang. Zeker als ze zo roemen over betere schoenen, betere voeding, betere training en het feit dat er sinds de jaren 80 constant met hazen wordt gelopen. Of is 2 uur echt de limiet voor zo’n afstand? Om 2 uur te lopen, moet je over kortere afstanden en dan heb ik het over 10 km en halve marathon volgens de meeste calculators toch minimaal 26 min respectievelijk 57.30 min kunnen lopen.

Sabastian Sawe blijft daar met 27.09 en 58.05 minuten een behoorlijk stuk boven. De 2^e uit de race in Londen komt meer in de buurt. Hij liep over 10000 m al 26.31 en over een HM 57.30 minuten. Hoe komt het toch dat veel toplopers op een marathon sneller gaan dan dat je op basis van hun 10 km mag verwachten? Dat was overigens ook bij Derek Clayton het geval: een p.r. van 28.45 wijst op een tijd tussen 2.12 en 2.13 uur. Kloppen die calculators niet of speelt er iets anders?

Ik heb hier al een paar keer uitgelegd dat je voor het halen van een bepaalde tijd over laten we zeggen 10 km een kortere afstand in een hoger tempo moet kunnen lopen. Wie 4 minuten nodig heeft voor exact 1000 meter, moet niet denken dat je met voldoende training dat tempo 5 x of 10 x vol kunt houden. Op het moment dat zoiets wel lukt, zal ook je 1000 meter veel sneller gaan. En zo is het met de marathon ook. Met een recente tijd van 40 minuten over 10 km kun je op de marathon met optimale training en omstandigheden 4,66 x 40 = ongeveer 3.06 uur lopen. Wie echter de laatste 3 maanden voor die marathon elke week gemiddeld 150 km traint, heeft 2 opties: je loopt beduidend sneller en kan op dat moment over 10 km ook sneller of je raakt zwaar geblesseerd of overbelast. Zie ik dat misschien ook bij Zeeuwse lopers?

Veel van die topmarathonlopers lopen dus overdreven veel kilometers. Derek Clayton in zijn tijd al 240 km per week. Ook de vorige recordhouder compenseerde een p.r. boven de 28 minuten over 10 km met trainingsweken van 300 km. Dat levert mooie marathontijden op, maar wat we dikwijls niet zien is dat velen dat trainen niet volhouden en via de zijdeur of achterpoort verdwijnen uit het hardlopen. Of ze houden het alleen vol met een “speciale medische begeleiding“. Je mag niemand beschuldigen zonder bewijs, maar je mag het ook niet uitsluiten. Hoelang duurde het niet voordat wielrenner Lance Armstrong werd ontmaskerd en die werd ook na bijna elke rit in de Tour de France gecontroleerd. De dopingperikelen bij de Keniaanse hardlopers komen regelmatig in het nieuws. Zelfs aan de vooravond van Londen nog een artikel met het feit dat op dit moment 146 Keniaanse atleten een schorsing uitzitten wegens overtreding van de regels. En daar zijn winnaars bij van grote wedstrijden. Sawe onderging echter extra controles betaald door de sponsor, om te bewijzen dat hij niets gebruikt.

Maar hoe zit het nu verder met de evolutie en de ontwikkeling op bijvoorbeeld de 10000 meter in die zelfde periode. Belangrijk, want zoals ik zei moet je de tijden van de 10 km koppelen aan de mogelijke tijden over de marathon. Een minuut sneller over 10 km kan gemiddeld 5 minuten winst opleveren bij een marathon. In 1935 was het WR over 10000 meter 30.06.2 minuten en nu 26.11.0. Dat is een verschil van bijna 3.55 minuten. Dat is in procenten minder dan op de marathon, maar misschien komt dat omdat er bijna geen echte recordwedstrijden meer zijn over 10000 meter. De stappen per minuut over deze afstand wil ik jullie ook niet onthouden: onder de 30 in 1939, onder de 29 in 1954, onder de 28 in 1963 en onder de 27 in 1993. In 1963 liep Ron Clarke op een sintelbaan 27.39.4 en sindsdien zijn ze dus maar 1.28 min sneller. Vergelijk dat eens met het schaatsen. In 1963 stond het WR op 15.33 en nu op 12.25 minuten een verschil van ruim 3 minuten, terwijl de inspanning minder dan de helft is. Je zou het schaatsen dus eigenlijk moeten vergelijken met het WR 5000 meter hardlopen. Daar is het WR tussen 1963 en nu met 1 minuut verbeterd.

De ontwikkeling in het schaatsen gaat dus sneller dan in het hardlopen. Ook daar zijn materiaal en banen sterk verbeterd en misschien speelt dat bij die snelheid een grotere rol. Maar schaatsen is eigenlijk een tijdrit met maar 1 tegenstander, waarvan je beperkt kun profiteren. Bij het hardlopen kun je wel gebruik maken van anderen. Wedstrijden met gelijkwaardige tegenstanders leveren dikwijls goede tijden op, ook bij mindere goden. Maar bij de recordraces van de laatste tientallen jaren werd er teveel gespeculeerd op 1 sterke loper en een aantal hazen. Ook daar is de nu weer volop geprezen Jos Hermens de bedenker van. Op het moment dat de hazen verdwenen waren, stond de kandidaat recordhouder er alleen voor. Of als er nog iemand in zijn buurt liep, liet hij het tempo zakken om te voorkomen dat die andere loper het record zou pakken.

Ik vermoed dus dat ze op de meeste afstanden nog iets sneller kunnen als de atleten, trainers, organisatoren en alle andere belanghebbenden hun instelling veranderen. Een marathon op een beschut en vlak parcours van 5 km met 50 toplopers en verder niemand. Wedstrijden op de baan op dezelfde basis. En ook bij gewone wedstrijdjes in de regio moeten de besten van die regio tegen elkaar lopen en niet kiezen voor veredelde prestatielopen om daar in een matige tijd in de top 3 te lopen.

Maar eeuwig doorgaan met verbeteren zal niet gaan of je moet robots laten lopen, zoals laatst bij een halve marathon in China. En natuurlijk kunnen veel gewone lopers v/m zich nog wel verbeteren, mits ze het verstandig aanpakken. Ga niet direct voor een halve of hele marathon trainen, maar verbeter eerst je tijden over 5 en 10 km. Doe zelfs mee aan wedstrijden over een mijl en 3 km en als je die kunt afleggen in een behoorlijke tijd kun je eens iets langer proberen. Zie ook mijn artikel op https://www.dehardlooprebel.nl/blog/2023/09/page/2/. En als je toch een marathon gaat lopen, kijk dan of je recente tijden over 5 en 10 km in verhouding zijn met je streeftijd. Of ga je ook te veel kilometers per week maken met alle gevolgen van dien? Afbeelding: Deze superschoen is op 30 april vanaf 10 uur te koop voor “slechts” 500 euro.